Okolice Wrocławia

Zamek Książ.
Nazwany Perłą Dolnego Śląska Zamek Książ jest trzecim pod względem wielkości w Polsce i zarazem jednym z największych w Europie. Położony jest w granicach administracyjnych miasta Wałbrzycha, na terenie Książańskiego Parku Narodowego. Wybudowany w latach 1288 do 1292 przez Księcia świdnicko-jaworskiego Bolka I Surowego (syn Bolesława Rogatki i wnuk Henryka Pobożnego), miał spełniać rolę zamku obronnego. Pierwsze historyczne dokumenty mówią, że obecny zamek został wybudowany w miejscu ówcześnie zniszczonego przez króla Przemysława Otokara II w 1283 roku, grodu drewnianego. Następnie zamek został rozbudowany przez wnuka Księcia Bolka I, a siostrzeńca Kazimierza Wielkiego – Księcia Bolka Małego. Po śmierci księcia, który nie pozostawił po sobie potomka na mocy układu sukcesyjnego budowla przechodzi we władanie korony czeskiej. Kolejne wydarzenia sprawiają, że zamek zmienia swoich właścicieli bardzo często. W 1509 roku, zamek kupuje Konrad Hoberg. Od tego czasu zamek pozostaje we władaniu rodziny do 1941 roku, która w 1714 roku zmieniła nazwisko z Hoberg na Hochberg i pełni rolę głównej siedziby najbardziej wpływowych rodów śląskich, a później niemieckich. W tych latach zamek ulega modernizacji oraz przebudowy z gotyckiej budowli na renesansową. Z czasem pojawiają się w architekturze zamku elementy baroku. Jeszcze w latach 1908 do 1923 powstają dwa renesansowe skrzydła oraz ostateczny kształt przyjmują tarasy zamkowe.
W 1941 roku w wyniku trwającej już dwa lata II Wojny Światowej, zamek ulega konfiskacie przez władze hitlerowskie. Wpierw zagospodarowała się w Książu wrocławska Dyrekcja Kolei Państwowych, a następnie przechowywano tam zbiory Królewskiej Biblioteki Pruskiej z Berlina. W 1943 obiekt przejęła paramilitarna brygada specjalna organizacji Todt, która rozpoczęła intensywne działania adaptacyjne, prawdopodobnie pod jedną z głównych kwater Hitlera. W wyniku tego zniszczeniu uległy elementy dekoracyjne zamku, przeobrażając wnętrza w koszarowe pomieszczenia. Wywiezione zostają wszystkie dobra zamku: wartościowsze dzieła sztuki, meble oraz zawartość zamkowej biblioteki. Rozpoczęto budowę podziemnych tuneli do których wykorzystywano jeńców radzieckich, Żydów austriackich oraz powstańców polskich. Po zakończeniu działań wojennych przez półtora roku w zamku stacjonowały wojska radzieckie, przyczyniając się do kolejnych dewastacji zamku. Ulegając kolejnym zniszczeniom zamek na kilka lat zostaje zapomniany. W końcu w 1956 roku rozpoczęły się pierwsze prace zabezpieczające z inicjatywy Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z Wrocławia. W 1960 roku, sprowadzeni z Bytomia saperzy usunęli założone w podziemiach miny i rozpoczęły się intensywne prace konserwatorskie mające na celu odrestaurowanie zamku tak aby przywrócić jego wygląd architektoniczny do oryginalnego.
W 1991 roku, właścicielem zamku zostaje Gmina Wałbrzych, która do zarządzania obiektem powołuje Przedsiębiorstwo o nazwie „Zamek Książ” sp. z o.o. Spółka wykorzystuje zamek w celach muzealnych oraz hotelowych.
Dzisiaj w skład Zamku Książ wchodzi zamek, piękne założenia ogrodowe w stylu francuskim oraz szereg zabudowań gospodarczych. W zamku znajduje się około 400 pomieszczeń, z braku pomysłu dwa górne piętra nie są zagospodarowane. Warte zobaczenia są Sala Maksymiliana, dwukondygnacyjna komnata balowa, Salony: Biały, Gier, Barokowy, Włoski, Chiński, Zielony, Zbrojownia oraz ceramika artystyczna i porcelana użytkowa produkowana w fabrykach wałbrzyskich. Dodatkowo 200 pomieszczeń gospodarczych. W jednym z nich znajduje się stadnina koni. Całość otoczona jest pięknym parkiem.
Aby uatrakcyjnić zwiedzanie zamku, zostały stworzone różne trasy turystyczne. Pozwala to na dokonanie wyboru przez zwiedzających co chcieliby zobaczyć. Gdyż aby poczuć klimat, zobaczyć tak piękną architekturę nie wystarczy jeden dzień.
A jak się dostać do Zamku Książ? Otóż dla zmotoryzowanych nie powinien być to duży problem. Z Wrocławia do Zamku Książ jest 70 km. Na miejscu czekają parkingi przygotowane na przyjęcie dostatecznej ilości samochodów. Dla tych którzy poruszają się państwową komunikacją proponuję jazdę pociągiem. Wysiadając na stacji kolejowej, kontynuujemy dalszą wycieczkę już na pieszo. Co nie znaczy, że zmotoryzowani turyści mają lepiej. Oni też pozostawiając swoje samochody na parkingach muszą zmierzyć się z podobną pieszą trasą.

Klasztor Cystersów w Lubiążu.
Do Polski Cystersi zostali sprowadzeni w połowie XII wieku. Pierwszy powstał w 1143 w Łeknie w okolicach Wągrowca. Żaden zakon nie cieszył się w Polsce takim rozwojem, jak zakon cystersów. Warto też wspomnieć skąd pochodzą cystersi. Otóż zakon Cystersów został założony w 1098 roku przez opata Roberta z Molesme pochodzącego z Citeaux we Francji. Nazwa zakonu pochodzi od nazwy łacińskiej tego miejsca – Cisterium.
Wieś Lubiąż położona jest w województwie dolnośląskim w gminie Wołów. Miejscowość ta w latach 1249 do 1844 była miastem. Lubiąż oddalony jest od Wrocławia o ok. 50 km.
Klasztor Cystersów w Lubiążu założony został w 1163 roku przez mnichów-cystersów sprowadzonych z miejscowości Pforta w Niemczech przez księcia śląskiego Bolesława I Wysokiego, ale dopiero w 1175 roku został wystawiony dokument lokacyjny. W 1200 roku, powstaje pierwszy w stylu romańskim kościół pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. W XIII i XIV wieku klasztor gromadzi bardzo duży majątek dzięki ogromnej hojności książąt oraz licznym darowiznom. Do zakonu należy około 65 wsi, kila folwarków, kopalnia złota w okolicach Złotoryi. Na miejscu wcześniejszego romańskiego kościoła pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny w XIV wieku zostaje wzniesiony w stylu gotyckim klasztorny kościół pod tym samym wezwaniem oraz inne zabudowania klasztorne. Do dzisiaj możemy obejrzeć kościół, który jako jeden z niewielu zachował się w stylu gotyckim.
W skutek wojen husyckich, zakon traci w dużej części swój majątek. Zniszczeniu uległy wsie należące do zakonu, zabudowania klasztoru oraz kościół. Kolejne lata mijają pod znakiem wzlotów i upadków. Aż w 1680 roku klasztor poddany zostaje generalnej przebudowie. Powstaje nowy ogromny kompleks klasztorny zgodnie z istniejącym wówczas prądem artystycznym – barokiem. Dzisiaj opactwo to zaliczane jest do największych barokowych założeń klasztornych w Europie.
Podczas tych wielkich zmian przebudowie uległ gotycki kościół klasztorny, wyburzono stare gotyckie mury i wzniesiono nowe obiekty klasztorne. Ostatecznie w 1739 roku, zabudowa klasztorna otrzymała obecny kształt.
Podczas kolejnych lat Śląsk zostaje zdobyty przez Prusy. W wyniku tych wydarzeń dobra klasztorne przejęły władze świeckie. Wszystkie zbiory biblioteczne, archiwa, obrazy, zostają wywiezione z Lubiąża. Podczas kolejnych wojen tym razem napoleońskich, zabudowania klasztorne zostały przeznaczone na szpital. Kolejno okoliczne zabudowania zostają własnością państwowej stadniny koni, a kościół klasztorny zostaje parafialnym i udostępniony wiernym.
W pierwszej połowie XX wieku w klasztorze odbyły się prace konserwatorskie, a w latach 1934-1937 roku przeprowadzono gruntowną konserwację kościoła klasztornego. Niestety w wyniku wybuchu II wojny światowej klasztor uległ licznym grabieżom oraz w dużym stopniu zniszczeniu. Poza przebywającymi tam wojskami hitlerowskimi, które przeznaczyły budynki klasztorne pod fabrykę broni, do dewastacji przyczyniły się wojska radzieckie które jako następne zajęły klasztor. Lewe skrzydło klasztoru przeznaczyli na szpital psychiatryczny, a pozostałe zabudowania w wyniku wyobrażenia, że w klasztorze są ukryte skarby – dewastowali.
W 1950 roku klasztor nie miał właściciela, opustoszały ulegał kolejnej destrukcji. W końcu w 1967 roku pałac przejmuje zarząd Muzeum Narodowego we Wrocławiu i z czasem przeprowadzono pierwsze prace konserwatorskie.
Klasztor Zakonu Cystersów w Lubiążu jest zabytkiem klasy 0. Jest ok. dwa i pół razy większy od zamku na Wawelu. Jego najdłuższa fasada ma 223 m., a powierzchnia dachu zajmuje 2.5 ha.
To jeden z najpiękniejszych obiektów województwa śląskiego. Wart obejrzenia zważywszy na bogactwo zdobionych go licznych fresków, fryzów i rzeźb wykonanych przez znanych malarzy i sztukatorów.

Zamek Bolków.
Zamek Bolków znajduje się w powiecie jaworskim w miejscowości Bolków.
Wg danych historycznych zamek powstał w XIII wieku z inicjatywy Księcia Bolka I.
Założenie zamku składało się z domu mieszkalnego, budynku gospodarczego i czterokondygnacyjnej wieży mierzącej 25 m. wysokości i 4.5 m. grubości muru. Kształt wierzy jest w postaci kropli, prawdopodobnie wzorowany na czeskiej lub francuskiej architekturze tamtego okresu. Jest to jedyny przykład w Polsce budowli o tym kształcie.
Zamek pełnił funkcje obronne. Z czasem w wyniku rozbudowy doprowadzono do połączenia budynku mieszkalnego z gospodarczym. Umocniono bramy oraz mury zewnętrzne.
Ostateczny kształt po wielu ówczesnych bojach, nadano zamkowi w XVI wieku, kiedy to budowla zostaje przekazana biskupowi wrocławskiemu. Z pomocą architekta Jakuba Parra, dokonują przebudowy i rozbudowy zamku. Przebudowano istniejący już dom i nadano mu renesansowy wygląd, rozbudowano fortyfikacje oraz wybudowano budynek mieszkalny, dzisiaj znany jako Dom Niewiast. W czasie wojny trzydziestoletniej, zdobyty przez Szwedów, ulega znacznemu zniszczeniu.
Nowymi właścicielami zostają Cystersi z Krzeszowa w 1703 roku lecz po sekularyzacji, która nastąpiła w 1810 roku zamek przechodzi we władanie skarbu państwa. W wyniku braku zainteresowania, zamek popadł w ruinę. Dopiero kolejne prace budowlane które zostają rozpoczęte w połowie XX wieku, przerwane ale ponownie wznowione od 1994 roku, pozwalają na udostępnienie zamku turystom. Dzisiaj Zamek w Bolkowie jest dużą atrakcją dla zwiedzających oraz miłośników turnieju rycerskiego, który odbywa się dzięki powstałemu w 1995 roku stowarzyszeniu pod nazwą Bractwo Rycerskie Zamku Bolków.